Ζωή σαν μυθιστόρημα

   Εχθές, Δευτέρα 14 Οκτωβρίου, ήταν τα γενέθλια του Προέδρου. Ή μάλλον κάποια από τα γενέθλια του Προέδρου. Γιατί η αλήθεια είναι πως πυκνό μυστήριο καλύπτει την ημερομηνία γέννησης του Προέδρου, μεγαλομέτοχου, Γενικού Αρχηγού και Επίτιμου Προέδρου της Καζού Εφ Σι. Άλλοι αναφέρουν την 25 Δεκεμβρίου, άλλοι την 29 Φεβρουαρίου και άλλοι την 4 Ιουλίου. Όσο για το έτος, δεν τολμάμε καν μια εκτίμηση, αφού συναντήσαμε χρονολογίες από το 1969 έως και το 1987. Φήμες, φήμες και πάλι φήμες φαίνεται να καλύπτουν σαν πέπλο τη ζωή του ανθρώπου που έχτισε από το μηδέν την KFC. Κι ωστόσο, δεν είναι οι πηγές που λείπουν. Από την αυτοβιογραφία του Προέδρου με τον εύγλωττο τίτλο «Εγώ» (που κυκλοφόρησε πέρυσι και εξαντλήθηκε σε μόλις τρεις εβδομάδες), μέχρι το αμφιλεγόμενο «Μπάλα, Ρούβλια, Σεξ και Γρήγορα Αυτοκίνητα: Η Σκοτεινή Πλευρά του Προέδρου» της ρωσίδας δημοσιογράφου Π. Κομσομόλσκαγια, πολλές είναι οι εκδοχές για την πολυτάραχη ζωή του. Πού βρίσκεται η αλήθεια και πού το ψέμμα; Πού σταματάνε τα γεγονότα και πού αρχίζει ο μύθος; Σήμερα, με την αφορμή των γενεθλίων (;), θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε φως στο βίο και την πολιτεία ενός ξεχωριστού ανθρώπου.

Τα παιδικά χρόνια

   Ο Πρόεδρος γεννήθηκε κάποια στιγμή μεταξύ 1969 και 1987, όπως είπαμε παραπάνω. Πολλές είναι οι πόλεις που ερίζουν για τον τίτλο της γενέτειράς του, αλλά η επικρατέστερη εκδοχή είναι πως ο Πρόεδρος είδε το φως στις ανατολικές επαρχίες της σημερινής Λευκορωσίας. Καρπός

της παράνομης σχέσης μιας εργάτριας και ενός απαράτσικ του ΚΚΛ, έζησε δύσκολα παιδικά χρόνια, αφού ο πατέρας του δεν τον αναγνώρισε και η μητέρα του πέθανε σε ένα ατύχημα στο εργοστάσιο χαλυβουργίας όπου δούλευε. Έτσι, ο Πρόεδρος βρέθηκε σε τρυφερή ηλικία σε ένα από τα περιβόητα εκείνα σοβιετικά ορφανοτροφεία, που το όνομά τους είναι συνώνυμο ακόμα και σήμερα με τα βασανιστήρια, την πείνα, τις ταπεινώσεις και το έγκλημα. Ελάχιστα γνωρίζουμε για την περίοδο αυτή. Ο ίδιος ο Πρόεδρος της αφιερώνει μόλις λίγες γραμμές στην αυτοβιογραφία του. Πάντως, το γεγονός και μόνο ότι βγήκε ζωντανός από εκεί λέει πολλά, αφού σύμφωνα με τις στατιστικές της σοβιετικής Υπηρεσίας Υγείας και Πρόνοιας του Παιδιού, τα ποσοστά θνησιμότητας στα ιδρύματα αυτά άγγιζαν το 94%!

Σπουδές

   Όπως έγραφε ο Νίτσε, ότι δεν μας σκοτώνει, μας κάνει πιο δυνατούς. Πιο δυνατός και πιο σκληροτράχηλος, λοιπόν, ο Πρόεδρος βγήκε από το ορφανοτροφείο. Από νεαρή ήδη ηλικία είχε δείξει έφεση στις θετικές επιστήμες και ιδιαίτερα στη φυσική και στην πληροφορική. Κατάφερε να εγγραφεί στο περίφημο Ινστιτούτο Ηλεκτρονικής Τεχνολογίας της Μόσχας (Национальный исследовательский университет), όπου σπούδασε εργαζόμενος παράλληλα ως σερβιτόρος. Δυστυχώς δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε ούτε στη βιβλιοθήκη του ιδρύματος, αλλά ούτε και κάπου αλλού τη διδακτορική του διατριβή με θέμα «Υπολογιστικά μοντέλα καμπύλης τροχιάς σφαιρικών αντικειμένων: Εφαρμογές σε κόρνερ, φάουλ και λοιπές στημένες φάσεις». Ωστόσο, κατά μία μάλλον έγκυρη πληροφορία, η διατριβή αυτή του άνοιξε τις πύλες του Κοσμοδρομίου του Μπαϊκονούρ, όπου ο Πρόεδρος φέρεται να συμμετείχε στο πρόγραμμα Σογιούζ-Τ, που έστειλε στο διάστημα το διαστημόπλοιο Σογιούζ τρίτης γενιάς (μοναδικό αδύναμο σημείο της πληροφορίας αυτής είναι η χρονολόγηση: το πρόγραμμα λειτούργησε από το 1979 ώς το 1986, γεγονός που σημαίνει ότι ο Πρόεδρος πήρε μέρος ως παιδάκι ή και αγέννητος – αλλά, όπως θα δούμε και παρακάτω, αυτό δεν είναι το μόνο σκοτεινό σημείο στη βιογραφία του Προέδρου).

Ο αθλητισμός

   Παράλληλα με την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία, αλλά και τα διάφορα επαγγέλματα που αναγκαζόταν να εξασκεί για να πορίζεται τα προς το ζην, ο Πρόεδρος ενδιαφέρθηκε από νωρίς για τον αθλητισμό. Ασχολήθηκε με τον στίβο (άλμα επί κοντώ), την κολύμβηση και την ενόργανη γυμναστική, αλλά πολύ σύντομα την καρδιά του κέρδισε το ποδόσφαιρο, που τη μεταπολεμική περίοδο ανθούσε ανά τη σοβιετική επικράτεια. Ο ίδιος ο Πρόεδρος γράφει στην αυτοβιογραφία του: «Όσα έμαθα για το ποδόσφαιρο, τα έμαθα στο παγωμένο γήπεδο της Τορπέντο. Ο Στρέλτσοφ [Σσ.: σπουδαίος σοβιετικός ποδοσφαιριστής με το προσωνύμιο «Ρώσος Πελέ»] με είχε σαν παιδί του και μου δίδαξε τις αρχές που ακολουθώ μέχρι σήμερα, μέσα και έξω από το γήπεδο» («Εγώ», σελ. 116).
   Στα αρχεία της Τορπέντο Μόσχας, βρήκαμε το δελτίο του Προέδρου (κατά κακή σύμπτωση σε αρκετά κακή κατάσταση, ώστε να μην είναι ευανάγνωστη η χρονολογία). Μπορούμε ωστόσο να υποθέσουμε με ασφάλεια ότι ο Πρόεδρος έγινε παίκτης της εν λόγω ομάδας κατά τα φοιτητικά του χρόνια, όταν δηλαδή βρέθηκε στη Μόσχα για να σπουδάσει.

Τα χρόνια της σκιάς

    Και ενώ ο Πρόεδρος διέπρεπε στόν ακαδημαϊκό στίβο και στα γήπεδα, κάπου εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ‘70, τα ίχνη του χάνονται μυστηριωδώς. Η έρευνα σε εφημερίδες και οι συζητήσεις με παλιούς φίλους και μακρινούς συγγενείς του Προέδρου δεν μας δίνουν κανένα στοιχείο, ενώ από το φάκελό του στο αρχείο του Υπουργείου Εσωτερικών φαίνεται να έχουν αφαιρεθεί πολλά έγγραφα. Όσο για τις αναμνήσεις του Προέδρου, δεν μας προσφέρουν καμία βοήθεια, αφού έχουν μερικά περίεργα κενά για την εν λόγω περίοδο. Είμαστε, λοιπόν, αναγκασμένοι να καταφύγουμε στο βιβλίο της Κομσομόλσκαγια, μεταφέροντας με κάθε επιφύλαξη τη θεωρία της, που θυμίζει περισσότερο κατασκοπευτικό μυθιστόρημα του Τζον Λε Καρέ.

   Κατά τη ρωσίδα δημοσιογράφο, κάποια στιγμή της φοιτητικής ή της επιστημονικής του καριέρας, η KGB προσέγγισε τον Πρόεδρο και τον στρατολόγησε (ας μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου). Πάντα σύμφωνα με τη δημοσιογράφο, η εξέλιξη αυτή έμελλε να έχει καθοριστική σημασία στη ζωή του Προέδρου, αφού ο Πρόεδρος γρήγορα εξελίχθηκε σε σημαντικό στέλεχος της Επιτροπής Κρατικής Ασφαλείας και στάλθηκε ως σύνδεσμος στην Ανατολική Γερμανία με το πρόσχημα της επιστημονικής ανταλλαγής με το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ. Στο Ανατολικό Βερολίνο όπου εγκαταστάθηκε, φέρεται να ήρθε σε επαφή με τη Στάζι και να πρόσφερε και σε αυτήν τις υπηρεσίες του. Αλλά, όπως αφήνει να εννοηθεί η Κομσομόλσκαγια, ο Πρόεδρος άνοιξε παράλληλα διαύλους επικοινωνίας με τη CIA και την MI6, έχοντας ίσως ήδη στο μυαλό του την αυτομόληση στη Δύση. Διότι το «Μπάλα, Ρούβλια, Σεξ και Γρήγορα Αυτοκίνητα» υποστηρίζει ότι ο Πρόεδρος, διπλός πράκτορας που είχε υπό τις διαταγές του έναν μικρό στρατό από δυτικούς και ανατολικογερμανούς πράκτορες, πέρασε το Τείχος του Βερολίνου ένα χειμωνιάτικο βράδυ των αρχών της δεκαετίας του ‘80 κουβαλώντας δύο βαλίτσες με απόρρητα έγγραφα και μικροφίλμ.

    Από ‘δω και πέρα, οι πληροφορίες της δημοσιογράφου κινούνται στο πεδίο της εικασίας. Η ίδια υποστηρίζει ότι σε αντάλλαγμα με πολύτιμες πληροφορίες για την οργανωτική δομή και τους πράκτορες της KGB και της Στάζι στη Δύση, η CIA πρόσφερε νέο όνομα και ταυτότητα στον Πρόεδρο, καθώς και μια διόλου ευκαταφρόνητη αμοιβή (κάποιοι μιλάνε για 250.000 δολάρια), η οποία, σύμφωνα με πηγές που δεν κατονομάζονται, του επέτρεψε να ζήσει μια ζωή τυχοδιώκτη, μοιρασμένη ανάμεσα στα θέρετρα της λίμνης Κόμο και τα καζίνο της Κυανής Ακτής, τα σαλέ των Άλπεων και τα παρισινά βουλεβάρτα. Παράλληλα, όμως, ο Ντάνι Γουάιλντ, όπως ήταν το νέο του όνομα, έμαθε άπταιστα αγγλικά, μυήθηκε στα οικονομικά και δραστηριοποιήθηκε στη Γουόλ Στριτ και στο Σίτι, δημιουργώντας μέσα σε λίγα χρόνια μια σεβαστή περιουσία: «Μετά τη θητεία του στον κόσμο των κατασκόπων, του φαινόταν συναρπαστικό να μαθαίνει πώς να ξεκλειδώνει πόρτες στον δαιδαλώδη κόσμο των χρηματαγορών» («Μπάλα, Ρούβλια, Σεξ και Γρήγορα Αυτοκίνητα», σελ. 239), και δεν άργησε να ανελιχθεί στην ιεραρχία της Goldman Sachs, όπου είχε προσληθεί το 1985 και όπου έφτασε στο πόστο του επικεφαλής του Τμήματος Πωλήσεων στην Ευρώπη.

Η επανεμφάνιση

   Στο σημείο αυτό αφήνουμε την αφήγηση της Κομσομόλσκαγια, κατά της οποίας ο Πρόεδρος κινήθηκε δικαστικά για συκοφαντική δυσφήμηση, και επιστρέφουμε στα αδιαμφισβήτητα γεγονότα. Στις αρχές της δεκαετίας του ‘90 και ενώ τα κομμουνιστικά καθεστώτα καταρρέουν το ένα μετά το άλλο, ο Πρόεδρος κάνει την επανεμφάνισή του στο προσκήνιο. Στην περίοδο προεδρίας του Γέλτσιν αναδεικνύεται σε μείζονα παίκτη της επιχειρηματικής σκηνής της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ενώ η προσωπική του φιλία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν τον φέρνει πολύ σύντομα στην καρδιά του κύκλου των ολιγαρχών. Δραστηριοποιείται στην αγορά του φυσικού αερίου και ιδρύει την εταιρεία Proedgas με κύκλο εργασιών δισεκατομμυρίων που εκτείνεται από τη Λατινική Αμερική μέχρι τη Νοτιοανατολική Ασία και από την Αφρική μέχρι τις Σκανδιναβικές χώρες.

   Με την αμύθητη περιουσία που απέκτησε στα χρόνια αυτά, επιδόθηκε σε μια σειρά δραστηριοτήτων, φιλανθρωπικών (ίδρυσε το Κέντρο για Παιδιά-Τζαμαρίες), πολιτιστικών (είναι ο μαικήνας καλλιτεχνών όπως ο Λατίνος), καλλιτεχνικών (η έπαυλή του στις Μαλδίβες είναι επιπλωμένη από τον Μαλλιά) και φυσικά αθλητικών, με την ίδρυση της Καζού Εφ Σι πριν από τρία χρόνια. Λίγα είναι τα πράγματα που δεν θα θυσιάσει για το αγαπημένο του παιδί, την ποδοσφαιρική ομάδα με την κυανοκίτρινη εμφάνιση (λέγεται ότι μια φορά άφησε σύξυλη μια ομάδα Ιαπώνων επενδυτών στο Λονδίνο, για να πάει με τον Φάντομ του στο Μαρούσι να παρακολουθήσει αγώνα πρωταθλήματος της ομάδας). Παρά τα όσα του προσάπτουν οι επικριτές του (πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού, με αφορμή τη συνεργασία με τον Κάπτεν που εκπροσωπεί μεγάλα φαρμακευτικά συμφέροντα, σχέσεις με τον υπόκοσμο –η φιλία του με τον Εντολοδόχο φαίνεται να πηγαίνει πίσω στα χρόνια του ορφανοτροφείου– ή με ανθρώπους της νύχτας –στο στόχαστρο η γνωριμία με τον Μπαρτέντερ), ο Πρόεδρος έχει ορκισμένους θαυμαστές και υποστηρικτές, με πρώτους και καλύτερους τους οπαδούς της Κέι Εφ Σι.

Προσωπική ζωή

   Γοητευτικός, μυώδης και με αθλητική κοψιά ο Πρόεδρος δεν θα μπορούσε να αφήνει ασυγκίνητες της γυναίκες. Ένας γάμος στα φοιτητικά του χρόνια ήταν, ωστόσο, η πρώτη και τελευταία επίσημη δέσμευσή του. Στο Βερολίνο συνδέθηκε με μια νεαρή Ουγγαρέζα, μετά τη μυστηριώδη εξαφάνισή της όμως ορκίστηκε να μην επενδύσει ξανά σε μόνιμη σχέση, μόνο σε καινούριους παίκτες. Και έγινε ο τέλειος πλεϊμπόι, αλλάζοντας ερωμένες σαν τα πουκάμισα και συνάπτοντας σύντομες αλλά εκρηκτικές σχέσεις με μοντέλα, ηθοποιούς, δημοσιογράφους κ.λπ.

   Να σημειωθεί επίσης ότι, πέραν του ποδοσφαίρου, επιδίδεται σε μια πληθώρα δραστηριοτήτων, όπως windsurfing, πεζοπορία, scuba diving, σκι, skydiving, ενώ υπήρξε από μικρός δεινός σκακιστής.

Το μέλλον

   Μέσα σε 26 ή 44 κατά άλλους χρόνια ο Πρόεδρος άλλαξε (με επιτυχία) πατρίδες, ηπείρους, ζωές, ονόματα, καριέρες, γυναίκες: από άσημο ορφανό έγινε επιστήμονας, ποδοσφαιριστής, πράκτορας (;), χρηματιστής, επιχειρηματίας, μεγιστάνας και συγγραφέας.

Τι επιφυλάσσει το μέλλον; Καθώς το πενταετές πλάνο για την Καζού Εφ Σι πλησιάζει στο πέρας του, ίσως έναν τίτλο. Ίσως ακόμα ο Πρόεδρος να μην κρατήσει τα αυτιά του κλειστά στις Σειρήνες της πολιτικής. Αλλά ένα είναι βέβαιο: ό,τι και να συμβεί, ο Πρόεδρος θα εξακολουθήσει να μας απασχολεί, να είναι κάτω από τους προβολείς της δημοσιότητας και να βρίσκει τρόπους να μας συναρπάζει... με μια ζωή σαν μυθιστόρημα.